18 Ağu 2020 15:16
Journalist ID: 2391
News Code: 83912296
0 Persons
İran'ın Londra Büyükelçisi, İngiltere'nin İran'dan özür dilemesini istedi

Londra, İRNA- İran'ın Londra Büyükelçisi Hamid Baidinejad, İngiltere ve ABD istihbarat servislerinin 19 Ağustos 1953'te dönemin İran Başbakanı Musaddık Hükümeti'ni devirmesine işaret ederek, 'Özür dileme ve geçmişi telafi etmenin zamanı gelmemiş midir?' dedi.

Twitter hesabından açıklama yapan Baidinejad, 'ABD'nin Musaddık hükümetine karşı gerçekleştirdiği darbeden 67 yıl geçiyor. İngiltere de bu darbede etkin rol oynadı ve bu rol ile ilgili çeşitli belgeler şu ana kadar yayınlanmıştır.

İngiltere devleti bugüne kadar İran halkından sade ve resmi bir özür bile dilememiştir. Özür dilemenin ve geçmişi telafi etmenin zamanı daha gelmemiş midir?' ifadesini kullandı.

Muhammed Musaddık Rıza Şah'ın 1941'de oğlu Muhammed Rıza Pehlevi lehine tahttan çekilmek zorunda kalmasının ardından, siyasi yaşama dönerek yeniden meclise seçildi (1944). Sovyetler Birliği'ne İran'ın kuzeyinde petrol çıkarma ve arama hakkı tanınmasına karşı başarılı bir muhalefet hareketi yürüttü. Ardından İngilizlere ait Anglo-Iranian Oil Company Ltd.'nin İran'daki tesislerinin millileştirilmesi çağrısında bulunarak, milliyetçi çevrelerde büyük saygınlık kazandı. Musaddık'ın hazırladığı İran petrollerinin millileştirilmesini öngören yasa tasarısı 1951'de meclisten geçti ve şah, meclisin bu kararıyla daha da güçlenen Musaddık'ı başbakanlığa getirmek zorunda kaldı.

Millileştirme kararı İran'da giderek derinleşen bir siyasi ve ekonomik bunalıma yol açtı. Musaddık ve önderlik ettiği Ulusal Cephe Partisi, halk arasında güçlenmeye devam ettiyse de, yönetimde güçlü bir konumu olan elitlerin ve Batılı güçlerin Musaddık yönetimine tepkileri yoğunlaştı. İngilizler çok geçmeden İran petrol pazarından çekildiler. Musaddık'ın İran petrolü için yeni pazarlar bulmada karşılaştığı güçlükler ekonomik sorunları derinleştirdi.

Musaddık'la ciddi bir iktidar mücadelesi içine giren şah, Ağustos 1953'te başbakanı görevden alma girişiminde bulundu. Ama Musaddık yanlılarının başlattığı kitlesel sokak gösterileri karşısında İran'dan kaçmak zorunda kaldı. Musaddık'ın muhalifleri olaydan birkaç gün sonra ABD'nin de desteğinin alındığı bir darbe düzenleyerek Musaddık'ı yönetimden uzaklaştırdılar ve şahın ülkeye dönmesini sağladılar. Darbe ile olan ABD ilgisi 2000 yılında ABD eski dışişleri bakanlarından Madeleine Albright tarafından kabul edilmiştir, daha sonra ise ABD başkanı Barack Obama, 4 Haziran 2009'da Mısır'da yaptığı konuşmada bu ilgiyi resmen doğrulamıştır. Son olarak 2013 yılında Amerikan Merkezi Haberalma Örgütü CIA darbedeki sorumluluğunu resmen kabul etmiştir. Vatana ihanet suçundan üç yıl hapse mahkûm edilen Musaddık, hayatının geri kalan bölümünü ev hapsinde geçirdi. İran'daki petrol tesisleri ise İran hükümetinin denetiminde kaldı. 1967'de evinde göz hapsinde iken öldü.

Twitter'da Takip Ediniz. @Irna_Turkish

İlgili haberler

yorumunuz

You are replying to: .
1 + 7 =