29 Nisan 2017 - 10:01
News Code 3453311
0 Persons
İran’da Cumhurbaşkanlığı seçimleri

İslam İnkılabının zaferi ulaşmasından sonra İran’da yapılan 11 dönem Cumhurbaşkanlığı seçimleri, İran’da demokratik ve halka dayalı bir sistemin var olmasının en önemli göstergelerinden biri olmaktadır.

İran halkı İslam İnkılabının başından beri her zaman çeşitli alanlarda varlığını göstermektedir ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri de bu alanlardan biridir. Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde halk her dönem çeşitli adayların farklı siyasi, ekonomik, sosyal, kültürel bakış açısını inceleyerek yürütme erki başkanını seçmiştir.

Bugüne kadar İran’da 11 kişi cumhurbaşkanlığı koltuğuna oturmuştur ve günümüzde halk 12. Kez 19 Mayıs’ta sandık başına giderek yeni cumhurbaşkanını seçecektir.

Birinci Dönem Cumhurbaşkanlığı Seçimi;

İslam İnkılabının zaferinden sonra ilk cumhurbaşkanlığı seçimlerine 124 aday kayıt yaptırdı ve bazılarını vazgeçmesi ile 25 Ocak 1980 tarihinde sandık başına gitti. Halkın katılımı bu dönemde yüzde 67.41 olarak ilan edildi ve toplam 14 milyon 907 oy’dan Abulhasan Benisadr, ‘’Sosya, Siyasi ve Ekonomik Adalet’’ sloganı ile 10 milyon 753 bin 752 oy alarak ilk cumhurbaşkanı olarak seçildi.

İkinci Dönem Cumhurbaşkanlığı Seçimi;

İkinci dönem cumhurbaşkanlığı seçimi zoraki savaştan bir yıl sonra ve Banisadr’ın azl edilip ülkeden kaçması ile 23 Temmuz 1981 tarihinde 71 kişinin kayıt yaptırıp ve 4 kişinin Anayasayı Koruyucular konseyi tarafından onayı ile yağıldı ve bu seçimlerde Mohammad Ali Recayi ikinci cumhurbaşkanı olarak seçildi.

Halkın katılımı bu dönemde yüzde 64.24 olarak ilan edildi ve toplam 14 milyon 572 bin 493 oy’dan Recayi, 12 milyon 770 bin 50 oy alarak ikinci cumhurbaşkanı olarak seçildi.

Üçüncü Dönem Cumhurbaşkanlığı Seçimi;

Recayi 29 Ağustos 1981 tarihinde Şehit edildi ve bundan dolayı 3. Dönem Cumhurbaşkanlığı seçimleri düzenlendi. Bu dönem 46 aday kayıt yaptırdı fakat 4 kişinin Anayasayı Koruyucular konseyi tarafından seçime katılması onaylandı.

Halkın katılımı bu dönemde yüzde 74.26 olarak ilan edildi ve toplam 16 milyon 847 bin 715 oy’dan Ayetullah Hamenei 16 milyon 8 bin 579 oy alarak 1 Ekim 1981 tarihinde cumhurbaşkanı olarak seçildi.

Üçüncü Dönem Cumhurbaşkanlığı Seçimi;

4. dönem cumhurbaşkanlığı seçimleri 4 sene sonra düzenlendi. Bu dönem 50 kişi aday olarak kayıt yaptırdı fakat Anayasa Koruyucular Konseyi 3 kişinin seçimlere katılmasına izin verdi.

Halkın katılımı bu dönemde yüzde 54.78 olarak ilan edildi ve toplam 14 milyon 238 bin 587 oy’dan Ayetullah Hamenei 12 milyon 205 bin 12 oy alarak 15 Ağustos 1985 tarihinde cumhurbaşkanı olarak seçildi.

Beşinci Dönem Cumhurbaşkanlığı Seçimi;

5. dönem cumhurbaşkanlığı seçimleri İmam Humeyni’nin vafatı sonrası düzenlendi. Bu dönem 79 kişi aday olarak kayıt yaptırdı fakat Anayasa Koruyucular Konseyi 2 kişinin seçimlere katılmasına izin verdi.

Halkın katılımı bu dönemde yüzde 54.59 olarak ilan edildi ve toplam 16 milyon 452 bin 562 oy’dan Haşimi Rafsancani 15 milyon 550 bin 430 oy alarak 27 Temmuz 1989 tarihinde cumhurbaşkanı olarak seçildi.

Altıncı Dönem Cumhurbaşkanlığı Seçimi;

6. dönem cumhurbaşkanlığı seçimlerine 128 kişi aday olarak kayıt yaptırdı fakat Anayasa Koruyucular Konseyi 4 kişinin seçimlere katılmasına izin verdi.

Halkın katılımı bu dönemde yüzde 50.66 olarak ilan edildi ve toplam 16 milyon 769 bin 755 oy’dan Haşimi Rafsancani 10 milyon 566bin 467 oy alarak 2. kez cumhurbaşkanı olarak seçildi.

Yedinci Dönem Cumhurbaşkanlığı Seçimi;

7. dönem cumhurbaşkanlığı seçimlerine 24 Temmuz 1997 tarihinde düzenlendi. Seçimlere 238 aday olarak kayıt yaptırdı fakat Anayasa Koruyucular Konseyi 4 kişinin seçimlere katılmasına izin verdi.

Halkın katılımı bu dönemde yüzde 79.92 olarak ilan edildi ve toplam 29 milyon 145 bin 754 oy’dan Seyyid Mohammmad Hatemi, ‘’Sivil Toplum, Kanun, Hürriyetlerin Kalıcılaştırılması ve Siyasi Gelişme’’ sloganı ile 20 milyon 138 bin 784 oy alarak cumhurbaşkanı olarak seçildi.

Sekizinci Dönem Cumhurbaşkanlığı Seçimi;

8. dönem cumhurbaşkanlığı seçimlerine 8 Haziran 2001 tarihinde düzenlendi. Seçimlere 814 aday olarak kayıt yaptırdı fakat Anayasa Koruyucular Konseyi 10 kişinin seçimlere katılmasına izin verdi.

Halkın katılımı bu dönemde yüzde 66.77 olarak ilan edildi ve toplam 28 milyon 155 bin 969 oy’dan Seyyid Mohammmad Hatemi, ‘’İslami İran İçin Daha İyi Gelecek’’ sloganı ile 21 milyon 651 bin 521 oy alarak yeniden cumhurbaşkanı olarak seçildi.

Dokuzuncu Dönem Cumhurbaşkanlığı Seçimi;

9. dönem cumhurbaşkanlığı seçimlerine 17 Haziran 2005 tarihinde düzenlendi. Seçimlere 1014 aday olarak kayıt yaptırdı fakat Anayasa Koruyucular Konseyi 8 kişinin seçimlere katılmasına izin verdi.

17 Temmuz 2005 tarihinde düzenlenen seçime halkın katılımı bu dönemde yüzde 62.84 olarak ilan edildi ve toplam 29 milyon 400 bin 857 kullanıldı. Adaylardan hiç biri ilk turda çoğunluğu elde edemediği için seçimler ikinci tura kaldı.

İkinci turda halkın katılımı yüzde 59.76 olarak ilan edildi ve toplam 27 milyon 958 bin 931 oy’dan Mahmud Ahmedinejad, ‘’Petrol Parası Halkın Sofrasında Görülmeli’’ sloganı ile 17 milyon 247 bin 534 oy alarak 24 Haziran 2005 tarihinde cumhurbaşkanı olarak seçildi.

10. Dönem Cumhurbaşkanlığı Seçimi;

10. dönem cumhurbaşkanlığı seçimlerine 476 aday kayıt yaptırdı fakat Anayasa Koruyucular Konseyi 4 kişinin seçimlere katılmasına izin verdi.

Seçimler 12 Temmuz 2009 tarihinde düzenlendi. Seçime halkın katılımı yüzde 84.83 olarak ilan edildi ve toplam 39 milyon 371 bin 214 oy kullanıldı. Seçimlerde Mahmud Ahmedinejad 24 milyon 592 bin 793 oy alarak ikinci kez Cumhurbaşkanı seçildi.

11. Dönem Cumhurbaşkanlığı Seçimi;

11. dönem cumhurbaşkanlığı seçimlerine 686 aday kayıt yaptırdı fakat Anayasa Koruyucular Konseyi 8kişinin seçimlere katılmasına izin verdi.

Seçimler 14 Temmuz 2013 tarihinde düzenlendi. Seçime halkın katılımı yüzde 72.94 olarak ilan edildi ve toplam 36 milyon 821 bin 538 oy kullanıldı. Seçimlerde Hasan Ruhani, ‘’İtidal’’ sloganı ile 18 milyon 651 bin 668 oy alarak cumhurbaşkanı olarak seçildi.

12. dönem cumhurbaşkanı seçimleri de 19 Mayıs tarihinde düzenlenecektir.